social

Rregullat dhe Drejtësia: Të Jetosh së Bashku me Respekt dhe Besim

Kur njerëzit jetojnë së bashku, ata kanë nevojë për mënyra për të vendosur se çfarë është e lejuar dhe çfarë nuk është. Rregullat janë marrëveshje që ndihmojnë njerëzit të ndajnë hapësirën, burimet dhe përgjegjësitë pa konflikte të vazhdueshme. Disa rregulla janë të shkruara, dhe disa janë të folura dhe të mbajtura mend. Disa vijnë nga liderët, dhe disa vijnë nga tradita. Qëllimi i rregullave nuk është vetëm kontrolli. Qëllimi është drejtësia: ndihmimi i njerëzve të ndihen se trajtohen me respekt dhe se problemet mund të zgjidhen pa dhunë ose kaos.

Drejtësia nuk do të thotë gjithmonë të trajtosh të gjithë saktësisht njësoj. Ndonjëherë drejtësia do të thotë të jepësh më shumë ndihmë për dikë që e ka nevojën. Një fëmijë mund të ketë nevojë për më shumë mbrojtje se një të rritur. Një person i sëmurë mund të ketë nevojë për më shumë kujdes se një person të shëndoshë. Drejtësia ka të bëjë me balancën, jo me barazinë e thjeshtë. Komunitetet shpesh zhvillojnë ide të përbashkëta për atë që është e drejtë përmes përvojës, diskutimeve dhe ndonjëherë konflikteve.

Rregullat funksionojnë më mirë kur njerëzit i kuptojnë ato dhe besojnë se janë të arsyeshme. Kur rregullat duken të rastësishme ose të egra, njerëzit mund t'i shkelin ato në fshehtësi. Kur rregullat ndihen të lidhura me vlerat e përbashkëta, njerëzit janë më të prirur t'i ndjekin ato edhe kur askush nuk po vëzhgon. Kjo është arsyeja pse shumë komunitete i mësojnë fëmijët jo vetëm se çfarë janë rregullat, por edhe pse ato ekzistojnë. Për shembull, një rregull për përdorimin e ujit mund të ekzistojë për të mbrojtur të gjithë gjatë sezoneve të thata, jo vetëm për të kufizuar lirinë personale.

Kur rregullat shkelën, komunitetet kanë nevojë për mënyra për të reaguar. Disa përgjigje përqendrohen në ndëshkim. Të tjerat përqendrohen në riparim. Riparimi do të thotë të ndihmosh personin që ka shkelur rregullin të kuptojë dëmimin që ka shkaktuar dhe t'i japësh atij një mundësi për të bërë gjërat siç duhet. Kjo mund të përfshijë kërkesa falje, kthimin ose zëvendësimin e asaj që është marrë, ose ndihmën e personit që është dëmtuar. Qasjet e bazuara në riparim shpesh ndihmojnë në rindërtimin e besimit më efektivisht se ndëshkimi i vetëm.

Liderët shpesh luajnë një rol në krijimin dhe zbatimin e rregullave, por udhëheqja mund të marrë shumë forma. Disa liderë zgjidhen. Disa zgjidhen nga mosha ose përvoja. Disa udhëheqin me shembull dhe jo me autoritet. Udhëheqja e mirë dëgjon ashtu si flet. Ajo vëren kur rregullat nuk funksionojnë më dhe ndihmon komunitetin t'i rregullojë ato. Udhëheqja nuk është vetëm një pozicion. Ajo është një përgjegjësi për të mbrojtur drejtësinë dhe stabilitetin.

Mospajtime mbi rregullat janë normale. Njerëz të ndryshëm kanë nevoja dhe vlera të ndryshme. Të flasësh për ato dallime është pjesë e ndërtimit të një komuniteti më të fortë. Kur njerëzit mësojnë të diskutojnë pa ofenduar ose kërcënuar, ata praktikojnë një aftësi që mbron paqen. Me kalimin e kohës, komunitetet që mund të diskutojnë rregullat hapur shpesh bëhen më të përshtatshme dhe më të drejta.

Rregullat dhe drejtësia janë strukturat e padukshme të jetës sociale. Kur ato funksionojnë mirë, njerëzit ndihen të sigurt, të respektuar dhe të aftë për të planifikuar për të ardhmen. Kur ato dështojnë, frika dhe konflikti mund të rriten. Mësimi se si krijohen, ndryshohen dhe riparohen rregullat ndihmon njerëzit të bëhen pjesëmarrës aktivë në formësimin e shoqërisë në të cilën jetojnë.

Kuis 1

Kuis 2

Kuis 3

Kuis 4

Kuis 5